تبليغاتX
کیدی - مروری بر تحولات موسیقی پاپ ایرانی - حميد عوض زاده
کیدی

 

اکثر آموزش‌ها به‌صورت خصوصی در منازل انجام می‌شد و به‌علت نبود تنوع ساز در بازار فروش، موسیقی سنتی ایرانی و سازهایی چون سنتور وسه‌تار یکه‌تاز میدان بودند. در این نوشته قصد نقد یا نتیجه‌گیری و هدایت در کار نیست، بلکه مرور اتفاق‌های چند سال اخیر و مقایسه شرایط کنونی با شرایط قبلی و شرایط و وضعیت بین ‌المللی مدنظر نگارنده است.

محصول‌های خانگی و آماتوری کاسیو و یاماها با استقبال خانواده‌‌های ایران روبه ‌رو شد و به تبع آن کار معلمان خصوصی و آموزشگاه‌ها نیز رونق گرفت. اتفاق جالبی که با ورود سازهای کوچک غیرحرفه‌ای و خانگی دو شرکت نام برده افتاد این بود که تمایل مردم را نسبت به نوع موسیقی عوض کرد، در موسیقی پاپ که جایگاه رسانه جمعی را از دست داده بود در کوچک‌ ترین و بنیادی‌ترین واحد اجتماعی، یعنی خانواده‌ها شکل گرفت. ساز کیبورد به یک ‌باره مد روز شد و پدر و مادرها با اشتیاق فراوان با خرید یک ‌ساز خانگی، فرزندان را به فراگیری موسیقی دعوت می‌کردند. فرزندانی که به ‌نوعی اولین نسل موسیقی پاپ بعد از انقلاب اسلامیبه‌ حساب می‌آیند. استقبال مردم برای خرید ساز، خیابان جمهوری اسلامیرا تبدیل به مرکز خرید و فروش سازهای وارداتی کرد.

در بندرعباس هم فروشگاهای عرضه موسیقی جان گرفت ستاره آبی سرنا و... و بازارداغ خرید و فــروش استــوک و اکـبــنــد ســازهای غــربــی کودکان و نوجوانانی که با کیبوردهای خانگی PT10 و اسباب‌بازی که بعضا صفحه کلیدی غیراستاندارد و از نظر دامنه زیر و بم صدا، بسیار ناکافی بودند. (اکثر کیبردهای آن دوران با کلاوی‌های کـــــوچــــــک و Keyboard Action بسیار نامناسب و چهار اکتاوی بودند مورد استفاده علاقمنـدان از جمـله مرحـوم ناصـرعبـداللهی قرار میگرفتند.)، آنها برای فراگیری و نوازندگی بهتر به سازهایی استاندارد احتیاج داشتند و این مسئله باعث شد تا واردکنندگان و فروشندگان دستگاه‌هایی با قابلیت و امکانات بالاتر و ازنظر ساخت، استاندارد‌تر را به بازار بیاورند. اما به‌علت نو بودن این بازار و دلایلی که در این مقاله نمیگـنـجنـد، قیمت این سازها نسبت به متوسط درآمد خانواده‌ها در آن مقطع زمانی، به‌طور سرسام آوری بالا بود. به‌طوری‌که 15 سال پیش، قیمت کیبرد خانگی Roland E70 تقریبا با قیمت یک خودروی رنو برابری می‌کرد. به هرحال با استــقبــال مردم، رسانـه‌های جمـعی چـون رادیـو و تلویزیون موسیقی پاپ را در برنامه خود گنجاندند و نسل جدیدی از خوانندگان را به مردم معرفی کردند. خوانندگانی چون سپهر، بهادری و طاهری که از جایگاه رسانه‌ای خوبی برخوردار بودند با استقبال مردم روبه‌رو شدند. البته ناگفته نماند که تیم رادیویی صبح جمعه با شما با بهره‌گیری از فعال‌ترین و زبده‌ترین (هنرمندان) آن زمان از مدتی قبل جرقه موسیقی پاپ را در رادیو زده بود. وضعیت موسیقی فیلم و موسیقی برنامه‌های عروسکی برنامه کودک هم خوب بود، چون تقریبا تمام آهنگ‌سازان زبده به‌علت نبود فضای کنسرت و فعالیت‌های دیگر موسیقی، بر ساخت موسیقی سریال‌های تلویزیونی و رادیویی و فیلم‌های سینمایی تمرکز کرده بودند.

عامل بسیار مهم دیگر در پاگرفتن موسیقی پاپ رشد و تراکم تبلیغات تلویزیونی و رادیویی بود، که خواه ناخواه همان‌طوری که در تمام نقاط مختلف دنیا قبل از کشور ما هم اتفاق افتاده، سلیقه عمومیجامعه را عوض کرد. با گذشت چندسال فضا برای آموزش و کنسرت مناسب‌‌تر شد که شهرداری با تشکیل فرهنگ‌سراها نقش موثری در این بهبود فضا داشت. نسل جدیدتری از آهنگ‌سازان و خوانندگان توسط تلویزیون به مردم معرفی شدند، خشایار اعتمادی، علیرضا عصار، محمد اصفهانی و شادمهر عقیلی. به یک‌باره تمام معادلات موسیقی پاپ که تا قبل از این نسل بسیار "کیبورد محور" بود، به‌هم ریخت و مردم از ترکیب یک گروه کامل که از سازهای مختلف تشکیل شده بود، مطلع شدند و به فراگیری سازهایی چون گیتار، ویولن و سازهای خوبی رو آوردند که این امر باعث شد تا واردکنندگان کالاهای موسیقی این نیاز جامعه را پاسخ دهند. حالا در کنار کیبورد انواع و اقسام گیتارهای آکوستیک و الکتریکی، سازهای ضربه‌‌ای- کوبه‌ای و لوازم جانبی آن‌ها مثل فاز و افکت و آمپلی‌فایرها را هم می‌توانستیم در ویترین مغازه‌های خیابان جمهوری تهران و فروشگاههای لوازم موسیقی بندرعباس ببینیم. در این برهه از زمان گیتار، ساز مد روز بود و اولین سبک موسیقی که به سرعت با واردات انبوه گیتار آکوستیک در ایران با استقبال جوانان روبه‌رو شد، پاپ فلامینکو بود. استفاده از گیتار در موسیقی پاپ حال و هوای موسیقی پاپ را به کلی دگرگون کرد و با رونق کار گیتار آکوستیک شرکت‌هایی مثل یاماها و ایبانز (Ibanez) انواع مدل‌های مختلف گیتار اکتریک را به بازار عرضه کردند. به این ترتیب جرقه راک نیز در کشورمان زده شد.

موسیقی پاپ و راک در ایران بعد از انقلاب اسلامی نوپا است. میانگین سنی آهنگ‌سازان و نوازندگان و خوانندگان فعال این حوزه از 30 تجاوز نمی‌کند، اما وضعیــت مــوسیــقی پاپ ایــرانی به مــراتــب از آن‌چه اصطلاحاً موسیقی پاپ ایرانی لوس‌آنجلسی می‌گویند، بهتر است. اشعار، موسیقی و کار استودیویی آهنگ‌های جوانان ایرانی که نسبت به رقیبان برون مرزی‌شان از کم‌ترین امکانات برخوردارند، چند سر و گردن بالاتر است. بسیاری از سبک‌های موسیقی در ارتبــاط مستقیــم با پیشــرفت فنــاوری موسیقی الکترونیک و تکامل سازها شکل گرفتند. جوانان ایرانی در این چندسال بارها بارها ثابت کرده‌اند که در هر زمینه که اراده کنند با استعدادترین هستند. Ian Paice ، نوازنده سازهای ضربی ـ کوبه‌ای گروه راک Deep Purple جمله معرفی دارد: "دقیقا، در موسیقی کاری نیست که نشود آن را انجام داد".

* عکس زنده یاد ناصر عبدالهی


لينك ثابت | نويسنده | موضوع | تاريخ |